Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Kaynak metinler Resmî Gazete'dedir; madde numaraları oradan alınmıştır.
Karar hangi alanları kapsıyor?
"Kurakçıl Peyzaj Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar", 10502 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 18 Ekim 2025 tarihli ve 33051 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.
Kapsam, yerleşim içindeki kamusal ve yarı özel açık-yeşil alanlardır (Madde 1). Karar iki grubu adıyla sayar (Madde 2):
- Kamusal alanlar. Kent ve mahalle parkları, yollar, bulvarlar ve refüjler.
- Yarı özel alanlar. Üniversite kampüsleri, askeri alanlar, kamu kurumları, havalimanları, turizm tesisleri, golf, futbol ve atletizm sahaları, organize sanayi bölgeleri.
Bu alanlardan sorumlu idare, kararın yükümlülüklerini yerine getirir. Park, bulvar ve refüj için bu uygulamada belediyedir.
Sulama için üç yükümlülük
Karar peyzajın tamamını düzenler: bitki seçimi, malç, toprak analizi, zonlama. Sulamayı doğrudan ilgilendiren maddeler üçe toplanır.
1. Çim alanı azalır
Yoğun sulama isteyen çim alanı oranı azaltılır (Madde 3-b). Federasyonların çim zorunlu tuttuğu spor sahaları ayrıdır. Kalan yeşil alan yine sulanır; karar bu suyun nasıl verileceğini de söyler.
2. Basınçlı ve otomasyonlu sulama
Su verimliliği sağlayan basınçlı sulama yöntemleri kullanılır (Madde 3-g). Sulama planlamasında karar daha açık yazar: "Sulamada basınçlı sulama yöntemleri ve otomasyonlu sulama sistemleri kullanılır." Bu sistemlerin yılda en az bir kez kontrol ve bakımı yapılır (Madde 5/1-ç).
Sulama programı toprak analizine ve bitki desenine göre hazırlanır; "hava koşulları esas alınarak" uygulanır (Madde 5/1-b). Sulama gün ağarmadan önce ya da gün batımından hemen sonra yapılır (Madde 5/1-c).
3. Ölçüm ve kayıt
Su kullanımı "ölçüm ve izleme sistemleri ile kayıt altına alınır" (Madde 3-h ve Madde 5/1-ç). Bu madde, sulama sistemini bir sayaç ve bir kayıt defteri olmadan düşünmeyi bitirir.
Kayıt bir yere de gider. Sorumlu idare her yıl Şubat ayı sonuna kadar önceki yılın sulama ve su kaynağı verilerini Peyzaj İzleme Sistemine girer (Madde 6). Sistem açılana kadar veriler EK-1 Peyzaj İzleme Formu ile Bakanlığa gönderilir (Geçici Madde 1).
Peyzaj İzleme Formu ne soruyor?
Form, kararın ekidir. Sulamayla ilgili satırları şunlardır:
| Form satırı | İstenen bilgi | ESTRON panelinde |
|---|---|---|
| 4 | Peyzajda kullanılan yıllık su miktarı (m³/yıl) | Debi sensörlü hatlarda tüketim raporu, tarih aralığına göre |
| 5 | Suyun kaynak tipine göre miktarı (şebeke, kuyu, arıtılmış atıksu, yağmur suyu) | Hat bazında ölçüm; kaynak ayrımı hat tanımında |
| 6 | Sulama günün hangi döneminde yapılıyor (gün doğumu öncesi / gün batımı sonrası / gün ortası) | Program saati kayıtta; her sulama tarih ve saatiyle |
| 7 | Basınçlı sulama ile sulanan alan (m²) | Alan ve hat tanımı |
| 8 | Otomatik sulama sistemi kullanılıyor mu? | Evet; mevcut vanaya takılan ünite |
| 9 | Su kullanımı ölçüm ve izleme sistemleriyle kayıt altında mı? | Evet; Excel dışa aktarma |
Formun diğer satırları bitki türleri, malç, zonlama ve maliyet kalemleriyle ilgilidir; onlar peyzaj projesinin işidir.
Su Verimliliği Yönetmeliği belediyeye ne yüklüyor?
Karardan önce, 27 Aralık 2024 tarihli ve 32765 sayılı Resmî Gazete'de Su Verimliliği Yönetmeliği yayımlandı. Yönetmelik şehir, sanayi ve tarım suyunun tamamını kapsar; peyzaj sulaması bunun küçük bir parçasıdır. Yine de iki maddesi park sulamasını doğrudan etkiler.
Genel esas. "Su kullanımlarının ölçüm ve izleme sistemleri ile kayıt altına alınması" (Madde 4/1-c). Kurakçıl peyzaj kararındaki ölçüm maddesi bu esasın peyzaja uygulanmış hâlidir.
Su verimliliği sistemi. Yönetmeliğin Ek-1 listesindeki kurumlar, belirlenen süre içinde bir su verimliliği sistemi kurar (Madde 5). Süreler yönetmeliğin yayım tarihinden sayılır:
| Kurum | Sistem kurulumu için süre |
|---|---|
| Büyükşehir belediyeleri ve su-kanalizasyon idareleri | 18 ay |
| Büyükşehir dışındaki il belediyeleri | 21 ay |
| Büyükşehir içindeki, nüfusu 50.000 üzeri ilçe belediyeleri | 24 ay |
| Kamu kurumları, havalimanları, büyük eğitim kurumları, 100+ odalı konaklama tesisleri | 21 ay |
| Organize sanayi bölgeleri | 18 ay |
Sistemi kuran kuruma mavi belge verilir. Büyükşehir ve il belediyeleri ile 50 bin üstü ilçe belediyeleri, yeşil belge için en fazla üç yıl içinde başvurur (Madde 7). Belediyenin park sulaması, bu sistemin içinde ölçülen ve raporlanan kalemlerden biridir.
Şartname başlıklarıyla eşleşme
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Akıllı Şehirler programı 2022'de "Akıllı Sulama Sistemleri Taslak Teknik Şartname" yayımladı. Belediye ihaleleri çoğunlukla bu başlık sırasını izler. ESTRON'un karşılığı başlık başlık şöyledir:
| Şartname başlığı | Şartnamenin istediği | ESTRON |
|---|---|---|
| 3.1 Sensörler | Toprak nemi, basınç, akış ve tüketim, yağmur ve don | Yağmur, toprak nemi, debi, basınç sensörü girişi; don ve rüzgâr sınırı yazılımda |
| 3.2 Sulama kontrol cihazı | LoRaWAN ve benzeri kablosuz iletişim, uzaktan yönetim, selenoid vana kontrolü, dahili hafıza ve pil, düşük pil bildirimi | Pilli ünite mevcut selenoid vanaya takılır; LoRaWAN + Bluetooth; program ünite hafızasında; düşük pil alarmı |
| 3.3 Yazılım | Bulut tabanlı, çok kullanıcılı ve yetkili, SMS/e-posta bildirim, akış sensöründen günlük-haftalık-aylık-yıllık su kullanımı, dışa aktarma | Web paneli ve mobil uygulama, rol bazlı yetki, bildirimler, tüketim raporu ve Excel; istenirse kurum sunucusu |
İhale için teknik özet belediyeler için sayfasındadır. Şartname taslaktır; kurum kendi metnini yazar.
ESTRON kararın hangi maddesini karşılar?
- Basınçlı ve otomasyonlu sulama (Madde 5/1-ç). Mevcut yağmurlama ya da damla sisteminin selenoid vanasına pilli kontrol ünitesi takılır. Boru, fıskiye ve vana değişmez. Kablo çekilmez.
- Hava koşullarına göre program (Madde 5/1-b). Yapay zeka her hat için her gün karar verir: tam süre, kısalt, ertele ya da atla. Karar hava tahmini, uydu verisi ve su ihtiyacı hesabına dayanır.
- Sulama saati (Madde 5/1-c). Sulama penceresi hat bazında ayarlanır; gün doğmadan önceye kurulabilir. Karar sabah verilir, sulama pencerede yapılır.
- Ölçüm ve kayıt (Madde 3-h, 5/1-ç). Debi sensörü takılan hatta tüketim hat bazında ölçülür. Her sulama tarih, saat, süre ve gerekçesiyle kaydedilir. Rapor panelden alınır, Excel'e aktarılır. Ayrıntı: sulama raporlama.
- Yıllık bakım (Madde 5/1-ç). Vana kapalıyken akış varsa kaçak alarmı gelir. Arıza bakım gününü beklemez. Ayrıntı: su kaçağını sahaya gitmeden yakalayın.
- Yıllık bildirim (Madde 6). Şubat'ta istenen yıllık su miktarı ve sulama saati bilgisi panelde hazırdır.
Arıtılmış su ya da yağmur suyuyla sulamada sistem aynı çalışır. Ünite vanayı kontrol eder; su kaynağına bağlı değildir.
Çim azalınca sulama neden hâlâ önemli?
Bakanlığın Kurakçıl Peyzaj Rehber Dokümanı, kurakçıl peyzajın bütünü uygulandığında bölgeye göre %80'e varan su kazanımı öngörür. Bu kazanım bitki seçimi, malç, zonlama ve sulamanın toplamıdır. Çim azalsa da kalan yeşil alan sulanır; sulamanın ölçülmesi ve havaya göre yapılması kararın ayrı bir maddesidir. ESTRON bu maddeyi karşılar. Sabit programa göre ne kadar az su kullanıldığını akıllı sulama sistemi sayfasında anlattık.
Sık sorulanlar
Karar mevcut parkları da kapsıyor mu?
Karar kapsamı alan türüne göredir; yeni ve mevcut ayrımı yalnız spor tesislerindeki çim türü için yapılır (Geçici Madde 2, üç yıl). Yıllık veri bildirimi tüm sorumlu idareler içindir. Kesin yorum için kurumun hukuk birimine danışılır.
Ölçüm için su sayacı mı, debi sensörü mü?
Karar yöntem adı vermez; "ölçüm ve izleme sistemi" der. ESTRON'da debi sensörü hat bazında ölçer; kayıt panelde tutulur.
Belediyeye bu karar için ceza var mı?
Kararda yaptırım maddesi yoktur. Yükümlülük veri bildirimi ve uygulama esaslarıdır. Diğer sorular SSS sayfasında.